شخصیت ها

خواجه عبدالله انصاری

خلاصه نوشته
  • متن دلخواه
  • متن دلخواه
  • متن دلخواه
  • متن دلخواه

آرامگاه «خواجه عبدالله انصاری»

شهر هرات افغانستان

دامنه کوهی در شمال شهر هرات، فرزند ابوایوب انصاری صحابه پیامبراکرم (ص) به نام خواجه عبدالله انصاری آرمیده است، آرامگاهی که از جایگاه خاصی درمیان مردم افغانستان بخصوص شهروندان هراتی برخودار است.

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، خواجه عبدالله محمد بن انصاری هروی در سال 396 هـ.ق در زمان سلطنت «آلب ارسلان سلجوقی» و وزارت «خواجه نظام الملک» وزیر دانشمند، دانش پرور و هنرشناس وقت به دنیا آمد و در سال 481 هـ.ق درگذشت که در «گازرگاه» هرات به خاک سپرده شد.

 

پدر او «ابومنصور انصاری» از فرزندان ابوایوب انصاری است که حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌ علیه‌ و آله‌ و سلم هنگام هجرت به مدینه، در منزل او وارد شدند همچنین مادرش نیز از مردم بلخ بود.

 

آرامگاه خواجه عبدالله از جایگاه خاصی در میان مردم افغانستان بخصوص شهروندان هراتی برخودار است و در لهجه مردم هرات، وی به نام‌های «خووجه انصار»، «پیرهرات»، «خواجه عبدالله انصاری» و «گازرگاه شریف» معروف است.

 

وی از کیمیاگران بنام دوران خود بود اما چیزی که بیشتر باعث شهرتش می‌شد تسلط او در علوم حدیث، تفسیر قرآن و عرفان بود.

 

از آثار مشهور او که به نثر مسجع نوشته شده «مناجات‌نامه»، «نصایح»، «زادالعارفین»، «کنزالسالکین»، «قلندرنامه»، «محبت‌نامه»، «هفت‌حصار»، «رساله دل و جان»، «رساله واردات» و «الهی‌نامه» است.

 

هم اکنون نوادگان خواجه عبدالله انصاری متولی آرامگاه وی هستند و در طول سالیان، خصوصا سه دهه جنگ افغانستان از بنای این آرامگاه محافظت کردند اما با این حال این آرامگاه از مشکلات طبیعی در امان نمانده و چندین مرتبه مرمت و بازسازی شده است.

هرات، آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

ارسال شده توسط : میترا ب.گدر تاریخ: مرداد ۲۰, ۱۳۹۷در: آرامگاه ها و مقبره ها, ایرانگردی, جادبه های تاریخی – فرهنگیبدون دیدگاهViews: 1,078 views چاپ ایمیل

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در شهر هرات قرار گرفته است. خواجه عبدالله انصاری معروف به پیر انصار یا پیر هرات، زاده و درگذشتۀ این شهر بوده و یکی از چهره های مهم و شاخص برای مردم افغان و خراسان قدیم به شمار می آید.

 

خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری شاعر، عارف و فقیه قرن پنجم هجری است که یکی از زیباترین متون نیایشی در تاریخ ادبیات فارسی یعنی «مناجات نامه» را خلق کرده است.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

خواجه عبدالله همزمان با دورۀ سلجوقیان و در سال ۳۹۶ هجری قمری در شهر هرات متولد شد و از همان دوران کودکی هوش سرشار او بر همگان نمایان گشت؛ به طوری که در سن چهار سالگی وی را به مدرسه فرستادند.

 

در ۹ سالگی بیشترین بهره را از درس و علوم دینی گرفته بود تا آنجا که می توانست در املای حدیث از محضر استادانی چون قاضی ابومنصور ازدی و جارودی که علمای زمان خود بودند،  استفاده کند و در ۱۴ سالگی چون عالمی فرهیخته بر منبر برود.

 

او آثار ارزشمندی را به ویژه با نثر زیبای مسجع به زبان های عربی و فارسی دری خلق کرده که توانایی او را در علوم دینی و مرتبۀ والای عرفانی اش را نشان می دهد.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

رنج سفر

خواجه عبدالله انصاری از همان روزگار جوانی سفرهای خود را برای تکمیل تحصیلات و ملاقات با بزرگانی چون شیخ ابوالحسن خرقانی که ارادت خاصی به او داشت و شیخ ابوسعید ابوالخیر آغاز کرد.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

این سفرها با شرایط و امکانات آن زمان بسیار دشوار بود و یکی از رنج های خواجه عبدالله در سفر از نیشابور به منطقۀ دزبار، آن بود که مجبور شد همۀ راه را به حالت رکوع طی کند چراکه از همان آغاز راه باران شروع به باریدن کرد و او جزوه های حدیث خود را بر شکم گرفت تا خیس نشوند.

 

اواخر عمر

اواخر عمر خواجه عبدالله همزمان بود با وزارت خواجه نظام الملک و پادشاهان ادب پرور سلجوقی. در این زمان، این عارف و صوفی نامی، به اوج بزرگی و شهرت خود رسیده و علاوه بر آثار ارزشمندی چون منازل السائرین، طبقات الصوفیه، مناجات نامه و اشعار زیبای فارسی حدود شش هزار بیت تازی بر وزن درست و راست سروده بود.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

او که استادعلوم اسلامی و واقف به اصول، عقاید، تفسیر و حدیث بود، قرآن را تنها دلیل و مرشد برای رسیدن به توحید حقیقی می دانست و فقیهی ضد بدعت به شمار می آمد اما این اعتقاد او به مذاق بسیاری از افراد با نفوذ آن دوره خوش نیامد بنابراین مدتی وی را به زندان و تبعید فرستادند.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

خواجه عبدالله انصاری سال های پایانی عمرش را در نابینایی گذراند و سرانجام در سن ۸۵ سالگی در زادگاهش هرات درگذشت و همان جا به خاک سپرده شد.

 

مقبرۀ شیخ در هرات

هرات اگرچه امروز یکی از ولایات افغانستان به شمار می رود اما در گذشته های دور همواره بخشی از شرق ایران بزرگ به شمار می رفته و اغلب ساکنان آن فارسی زبان بوده اند.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

خواجه عبدالله که زاده و ساکن این شهر بود امروز هم برای مردمان افغان و هم ایرانیان جایگاه ارزشمندی دارد و آرامگاه او زیارتگاه بسیاری از عارفان و صوفیان قرن حاضر است.

 

مجموعه ای از آثار باستانی

آرامگاه خواجه عبدالله در دامن فراخ کوه، در شمال شهر هرات و منطقه ای سرسبز که به گازرگاه شهرت دارد واقع شده است.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

زیارتگاه خواجه عبدالله در کنار ساختمان زرنگار و ساختمان دیگری که به شکل نمکدان طراحی شده و به همین نام نیز شهرت دارد، مجموعه ای از آثار باستانی را در آن شهر تشکیل داده اند.

 

منطقۀ گازرگاه از سوی سلاطین غوری و سلاجقه مورد توجه بود و آنها آبادانی هایی در آن انجام داده بودند اما در دورۀ تیموریان به ویژه در زمان شاهرخ میرزا به طور اساسی بازسازی و بخش های مهمی به آن اضافه شد.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

آثار فاخر معماری، کاشی کاری های استادانه، حوض زمزم، عمارت زرنگار، سنگ نوشته و سنگ نگاره ها همگی مربوط به این دوره و ساختمان نمکدان از یادگارهای دورۀ امیرعلی شیر نوایی (سیاستمدار صاحب ذوق در دورۀ تیموری) است.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

در آرامگاه خواجه عبدالله انصاری یک لوح زیبای مرمرین وجود دارد که مربوط به دورۀ سلطان ابوسعید است و همچنین یک سنگ بسیار نفیسِ هفت قلم که از شگفتی های هنر حجاری به شمار می رود و در عهد سلطان حسین بایسنقر به ثمر رسیده است.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

معنای گازرگاه

گازر در لغت به معنی محل شستشو و رختشوی خانه است؛ از این رو برخی نویسندگان از جمله جامی می گویند در این جا جامه هایی که به لوث معصیت سیاه می شود، با آب زلال رحمت خداوندی سفید می گردد.

 

اما نظریۀ دیگر آن است که به دلیل رفت و آمد زیاد عارفان و زائران، در اصل نام این محل گذرگاه بوده و بعد در طول زمان به شکل گازرگاه تلفظ شده است.

 

آرامگاه خواجه عبدالله انصاری

 

برخی مورخان نیز این نام را با واقعه ای که در سال ۱۵۰ هجری در این مکان رخ داده مرتبط می دانند؛ در این تاریخ زرتشتیان برای محافظت از آتشکده ای که بر فراز کوه قرار داشته در مقابل مسلمانان می ایستند و جنگی خونین میان آنان در می گیرد بنابراین نام این محل را کارزارگاه می گذارند که بعدها این واژه به گازرگاه مبدل می شود.

مناجات وگفتار پیر هرات/ مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری
مناجات وگفتار پیر هرات/ مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری
نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا